Co naprawdę kupujesz, podpisując umowę na generatywną AI

Umowa na model generatywny rozstrzyga trzy rzeczy: na czym model się uczył, co możesz zrobić z jego wynikami i co dostawca może zrobić z Twoimi danymi wejściowymi. Kupujący negocjują cenę i dostępność, a te trzy warstwy podpisują w wersji, jaką im przedstawiono. Od 2 sierpnia 2025 r. AI Act, czyli rozporządzenie (UE) 2024/1689, daje kupującym dźwignię w pierwszej warstwie, bo dostawcy modeli AI ogólnego przeznaczenia mają obowiązki dokumentacyjne, o które można zapytać przed podpisem.

Warstwa pierwsza: na czym model się uczył

Obowiązki dla modeli AI ogólnego przeznaczenia (GPAI) obowiązują od 2 sierpnia 2025 r. Dostawca GPAI prowadzi dokumentację techniczną, przekazuje podmiotom niższego szczebla informacje potrzebne do zrozumienia modelu, stosuje politykę zgodności z unijnym prawem autorskim, w tym z zastrzeżeniami praw, i publikuje streszczenie treści użytych do trenowania. Dla kupującego to zmienia rozmowę. Poproś o dokumentację i streszczenie treningowe po nazwie i dołącz odpowiedzi do akt umowy. Dostawca, który nie umie ich pokazać, pokazuje Ci, jak traktuje resztę swoich obowiązków.

Warstwa druga: wyniki, własność i kto płaci za naruszenie

Większość umów przenosi prawa do wyników na klienta. Sprawdź, ile to przeniesienie jest warte. Czysto maszynowy wytwór może w UE w ogóle nie podlegać ochronie prawnoautorskiej. Wtedy Twoja wyłączność opiera się na umowie i na poufności, i obie muszą wytrzymać. Odnotuj to w łańcuchu praw przy wszystkim, na czym budujesz produkt albo markę.

Dalej klauzula indemnity, czyli zobowiązanie dostawcy do pokrycia roszczeń osób trzecich o naruszenie praw własności intelektualnej przez wyniki. Szczegóły decydują, czy ta obietnica w ogóle Cię obejmuje: które pakiety usług, czy przetrwa Twoje edycje wyniku, jakich filtrów i ustawień wymaga, gdzie leży limit odpowiedzialności i co jest wyłączone. Indemnity przesuwa pieniądze i nic więcej. Jeśli sąd zatrzyma Twoją kampanię, przelew od dostawcy jej nie wznowi.

Wyobraź sobie moment, w którym to przestaje być teorią. Przychodzi wezwanie do zaniechania naruszeń w sprawie grafiki z kampanii. Prawnik otwiera umowę i widzi, że indemnity obejmuje niemodyfikowane wyniki w pakiecie enterprise, którego firma nigdy nie kupiła. Ta lektura powinna się odbyć przed podpisem i przy następnej umowie może się tam odbyć.

Warstwa trzecia: co dostawca może zrobić z Twoimi danymi

Prompty, wgrywane pliki i zbiory do dostrajania niosą tajemnice przedsiębiorstwa, materiały klientów i dane osobowe. Umowa razem z ustawieniami administracyjnymi rozstrzyga, czy dostawca może je przechowywać, poddawać przeglądowi przez ludzi albo używać do ulepszania i trenowania modeli. Ustawienia domyślne różnią się mocno między wersją konsumencką a firmową. Potwierdź okresy przechowywania, przegląd przez człowieka i usunięcie danych przy wyjściu, a wybrane ustawienia wpisz do formularza zamówienia, bo zrzut ekranu z przełącznika to słaby dowód po trzech latach.

Czerwone flagi powtarzają się w projektach umów: szeroka licencja na Twoje dane wejściowe „w celu ulepszania usług” bez możliwości rezygnacji, indemnity zawężone do niemodyfikowanych wyników w wybranych pakietach, milczenie o pochodzeniu danych treningowych, prawo do jednostronnej zmiany warunków w trakcie umowy i brak zobowiązania do usunięcia danych na koniec. Jedna z nich to punkt do negocjacji. Trzy to wzorzec.

Co rekomendujemy teraz

Pięć ruchów na najbliższe dwa tygodnie.

Wyciągnij trzy umowy na generatywną AI, na których firma opiera się najmocniej, i rozpisz każdą na trzy warstwy, po stronie na umowę.
Poproś każdego dostawcę o dokumentację GPAI i streszczenie treści treningowych, a odpowiedzi złóż przy umowie.
Wejdź w panele administracyjne: wyłącz trenowanie na Waszych danych tam, gdzie się da, zanotuj ustawienia przechowywania i potwierdź konfigurację z dostawcą na piśmie.
Przeczytaj każdą klauzulę indemnity na tle realnego użycia: pakiet, edycje, filtry. Luki zamknij podwyższeniem pakietu, zasadami korzystania albo renegocjacją klauzuli.
Rozbuduj rejestr AI: przy każdym systemie zapisz model i wersję, dostawcę, pakiet, klauzulę praw do wyników, zakres indemnity, ustawienia danych wejściowych, otrzymaną dokumentację i datę następnego przeglądu.

Gdy przyjdzie kolejne pismo, taki rejestr w pięć minut odpowie, co kupiliście, od kogo i na jakich warunkach.

Źródła: Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act) · Komisja Europejska: ramy regulacyjne dla AI

Materiał ma charakter ogólnoinformacyjny i nie stanowi porady prawnej, inwestycyjnej, podatkowej, audytowej ani innej regulowanej usługi profesjonalnej. Zastosowanie informacji zależy od okoliczności, jurysdykcji i aktualnego stanu prawnego. Przed podjęciem działania należy sprawdzić aktualność wskazanych źródeł i uzyskać właściwe doradztwo.